Odsłonięcie tablicy zamordowanego przez NKWD w Twerze asp. Czesława Staszewskiego

11 listopada, w 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, w Kraszewicach uroczyście odsłonięto tablicę poświęconą zamordowanemu w 1940 roku przez NKWD w Twerze, urodzonemu w Kraszewicach aspirantowi Policji Państwowej Czesławowi Staszewskiemu.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"3274","portal":"pulstygodnia.pl"}

Inicjatorem upamiętnienia zamordowanego w Twerze więźnia Ostaszkowa był Michał Krzak, prezes Ruchu Samorządowego im. prof. Mariana Falskiego w Kuźnicy Grabowskiej, które to stowarzyszenie było fundatorem tablicy. Podczas uroczystości prezes Krzak przypomniał wszystkim historię życia bohaterskiego policjanta.

- Losy Czesława Staszewskiego są świadectwem drogi pokolenia, które swoją młodość poświęciło walce o niepodległość, a dojrzałe lata – służbie odrodzonej Rzeczypospolitej. Jego życie, naznaczone wierną służbą państwu i tragicznym finałem w czasie II wojny światowej, pozostaje ważną częścią lokalnej i narodowej pamięci – napisał w Szkicach Historycznych ich autor Jerzy Krzywaźnia.

Wójt Marta Pijanka przekonywała, że dzisiejszy dzień jest dla mieszkańców gminy Kraszewice dniem szczególnym. – Obchodzimy nie tylko Narodowe Święto Niepodległości, ale również znajdujemy się w tym miejscu, aby oddać hołd człowiekowi, który 108 lat temu walczył o wolną i suwerenną Polskę. Dzisiejsze odsłonięcie tablicy Czesława Staszewskiego jest symbolem naszego szacunku i pamięci - wyznała.

- Takie tablice są pamięcią, są historią o tych, którzy walczyli o naszą niepodległą Polskę – mówił ks. kan. Piotr Paś, proboszcz parafii w Kraszewicach, który dokonał poświęcenia tablicy.

Za pamięć o zamordowanym przez NKWD asp. Czesławie Staszewskim dziękował inicjatorom powstania tej tablicy mł. insp. Tomasz Mielcarek, zastępca komendanta powiatowego policji w Ostrzeszowie. – Zginął na bolszewickiej ziemi – podkreślał. – To bardzo godna inicjatywa. Jestem dumny z tego, że mogę dziś oddać hołd takiemu policjantowi.

Wzruszenia nie kryła obecna na uroczystości rodzina bohatera.  – To był mój ukochany wujek, którego tylko pamiętam z opowiadania ojca – wyznała córka brata Czesława Staszewskiego. – Mój ojciec Franciszek Staszewski też tutaj się urodził, mieszkał. Był rymarzem.  To był jego rodzony brat, była ich dwójka. Nikt nie wiedział, co się z nim stało, aż do teraz. Prawda została odkryta.

Czesław Staszewski był żonaty z Marią, miał trzech synów: Kazimierza, Józefa i Tomasza oraz córkę Helenę.  Kiedy wybuchła II wojna światowa, Czesław Staszewski był w stopniu przodownika Policji Państwowej.

Wcześniej, w czasie I wojny światowej w armii rosyjskiej. Od 1918 roku członek Polskiej Organizacji Wojskowej, następnie w Wojsku Polskim. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. W policji od 1920 roku na Posterunku Policji Państwowej w Choczu w powiecie kaliskim. Co najmniej od 1935 roku służbę pełnił w Komendzie Powiatowej Policji Państwowej w Kaliszu.

Do jego aresztowania przez sowietów doszło 18 września 1939 r. wraz z innymi policjantami na przedmieściach Równego. W trakcie odpoczynku zaatakowała ich i rozbroiła bojówka ukraińskich nacjonalistów. Żołnierze Armii Czerwonej przejęli Polaków i po pobieżnym sprawdzeniu kim są osoby w cywilnym ubraniu, polecili im się oddalić. Dzięki temu dwaj policjanci z Kalisza uniknęli niewoli radzieckiej i powrócili do Kalisza. Poinformowali oni żony funkcjonariuszy o okolicznościach ich aresztowania.
(źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań)

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień aspiranta Policji Państwowej. Pośmiertnie odznaczony też Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Miejsce kaźni i pochówku: Twer-Miednoje. Zamordowany: między 13 a16 kwietnia 1940 roku.

Czesław Staszewski

Urodził się 21 stycznia 1891 r. w Kraszewicach, syn Wacława Staszewskiego i Antoniny z Gątkiewiczów.

W czasie I wojny światowej służył w armii rosyjskiej. Następnie, od 1918 roku, był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej, co świadczy o jego zaangażowaniu w działalność niepodległościową.

Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego, biorąc udział w walkach o granice państwa, w tym w wojnie polsko-bolszewickiej (1919–1920).

Do Policji Państwowej wstąpił w 1920 roku. Początkowo pełnił służbę na posterunku w Choczu (powiat kaliski). W kolejnych latach rozwijał swoją karierę, osiągając stopień przodownika. Co najmniej od 1935 roku służył w Komendzie Powiatowej Policji Państwowej w Kaliszu.

Bezpośrednio przed wybuchem II wojny światowej pełnił służbę wartowniczą w rejonie Tyńca, przy Komisariacie Policji w Kaliszu, zabezpieczając obiekt Państwowego Monopolu Tytoniowego.

Wrzesień 1939 r. i ewakuacja

Wybuch II wojny światowej zastał go w Kaliszu. W obliczu agresji niemieckiej policja kaliska przystąpiła do realizacji planu ewakuacji na wschód kraju.

Ewakuacja Komendy Powiatowej Policji Państwowej w Kaliszu przebiegała w trzech rzutach. W dniu 1 września 1939 r. wszyscy policjanci otrzymali trzymiesięczną odprawę finansową.

Tego samego dnia w południe sformowano pierwszy rzut ewakuacyjny, w którym znalazł się przodownik Czesław Staszewski (obok m.in. st. post. Józefa Kowalczyka). Dowództwo nad grupą objął przodownik Józef Jabłoński.

Grupa miała charakter operacyjny – jej zadaniem było konwojowanie internowanych Niemców oraz przemieszczanie się w kierunku wyznaczonego rejonu koncentracji policji (okolice Kowla). Policjanci byli uzbrojeni i przemieszczali się m.in. na rowerach.

Aresztowanie i niewola

W trakcie ewakuacji, po agresji Związku Radzieckiego 17 września 1939 r., Staszewski został ujęty przez NKWD w okolicach Równego. Następnie trafił do obozu jenieckiego w Ostaszkowie, przeznaczonego głównie dla funkcjonariuszy Policji Państwowej.

Śmierć

Wiosną 1940 roku został zamordowany przez NKWD w Twerze (Kalininie), w ramach egzekucji jeńców z obozu w Ostaszkowie – będących częścią zbrodni katyńskiej. Pogrzebany w zbiorowej mogile w Miednoje. Lista wywozowa 023/4, poz. 69, nr aktu 4383

Podsumowanie

Życiorys Czesława Staszewskiego obejmuje wszystkie kluczowe doświadczenia pokolenia funkcjonariuszy II Rzeczypospolitej: służbę w armii zaborczej, działalność niepodległościową w POW, walkę o granice państwa, wieloletnią służbę w Policji Państwowej oraz tragiczny finał w wyniku represji sowieckich. Jego udział w pierwszym rzucie ewakuacji policji kaliskiej we wrześniu 1939 r. stanowi istotny element tej biografii.

Źródło: szkicehistoryczne.blogspot.pl